Wodotrysk Odrodzenia (fontanna Regeneracji), wzniesiony na gruzach Bastylii (plac Bastylii) 10 września 1792 roku. Niniejszy miedzioryt przedstawia uroczystość ku czci Rozumu. Symboliczna fontanna stanowi wielką rzeźbę Matki Natury, z której piersi woda tryska do rozległego basenu. Kult Rozumu i związane z nim obchody były proweniencji hebertystowskiej, wyraźnie laickiej. Zaś kult Istoty Najwyższej stanowił z kolei rodzaj odwetu na hebertystach i ich zamysłach. W jednym ze swoich przemówień, 21 listopada 1793 r. u jakobinów, Robespierre zarzuca Hébertowi, iż działa antykonstytucyjnie, zastępując dawny fanatyzm religijny fanatyzmem ateistycznym i zakłócając swobodę wyznaniową Francji. Wkrótce po tym grupa robespierrowska wprowadza ponownie ideę Boga: wierzymy w Boga – głoszą ludzie Maksymiliana z nim samym na czele. I rzeczywiście wierzą w boski porządek, w religijną moralność, aczkolwiek odrzucają dotychczasową tradycję. Deizm, a jednocześnie prześladowanie ateizmu nie powinny być zdaniem Robespierre’a, rezultatem jakiegoś systemu religijnego, lecz stanowić mają element prawodawstwa, zapewniający stosowną postawę każdej jednostki tkwiącej w społeczeństwie. Maksymilian mówił: lud potrzebuje świąt. Człowiek jest najwspanialszym tworem natury, a najpiękniejszy jej spektakl to braterskie zgromadzenia ludzi.

Stefan Meller, Rewolucja kulturalna. Rewolucyjne święto, [w:] J. Baszkiewicz, S. Meller, Rewolucja francuska 1789-1794. Społeczeństwo obywatelskie, PIW, Warszawa 1983.

9164_1082676351769892_3824897410810574084_n