Tag: rousseau

Władza suwerena

Posted by Kwiecień 28, 2016

Czy uznaje Pan istnienie w państwie władzy wyższej niż ta suwerena (ludu)? Jan Jakub Rousseau odpowiada: „Uznaję za takowe jedynie trzy: po pierwsze władzę Bożą (l’autorité de Dieu), później prawo naturalne płynące z konstrukcji samego człowieka, później zaś honor”. Jean-Jacques Rousseau

Read More

O demokracji

Posted by Kwiecień 28, 2016

Ten, kto tworzy prawo, wie najlepiej, jak je należy wykonywać i tłumaczyć. Zdawałoby się więc, że nie może być lepszego ustroju niż ten, przy którym władza wykonawcza połączona jest z ustawodawczą; ale to właśnie czyni taki rząd pod pewnymi względami niedostatecznym, gdyż nie są rozróżnione rzeczy, które powinny być odróżnione, a panujący i zwierzchnik, stanowiąc jedną osobę, tworzy, że tak powiem, rząd bez rządu. Nie…

Read More

Według Rousseau, chociaż ludzkość, wyszedłszy ze stanu pierwotnego, straciła czystość moralną i szczęście, skoro jednakże wstąpiła w stan kultury, musi w nim pozostać. Idzie tylko o to, ażeby jej organizacja możliwie odpowiadała prawom przyrodzonym. Czyli trzeba „znaleźć taką postać stowarzyszenia, która by broniła i popierała całą siłą ogółu osobę i dobrego każdego uczestnika i w której każdy, jednocząc się ze wszystkimi, podlegałby tylko sobie i…

Read More

„Prawa! Gdzież one są? Kto je szanuje? Wszędzie, jak sam widziałeś, pod płaszczykiem prawa panoszy się tylko prywata i ludzkie namiętności! Lecz istnieją niezmienne i wieczne prawa natury, ładu. One zastępują mędrcom pisane prawa ludzkie. Są one wyryte w głębi serca, w sumieniu i rozumie mędrca. Im tylko on ulega – i jest wolny.” Jean-Jacques Rousseau, „Emil, czyli o wychowaniu”, 1762.

Read More

O dyktaturze

Posted by Kwiecień 27, 2016

Nieugiętość ustaw, która nie pozwala im dostosowywać się do wydarzeń, może w pewnych razach uczynić je zgubnymi i sprowadzić upadek państwa w chwili krytycznej. Porządek i powolność form ustawowych wymagają pewnego przeciągu czasu, którego odmawiają niekiedy okoliczności. Może się zdarzyć tysiąc wypadków, na które prawodawca nie obmyślił wcale środków, i trzeba koniecznie posiadać niezbędną przezorność, by wyczuć, że wszystkiego nie można przewidzieć. Nie należy więc…

Read More

Podobnie jak wola partykularna działa bez ustanku przeciw woli powszechnej, tak rząd ciągle występuje przeciw zwierzchnictwu. Im bardziej wzmaga się ten wysiłek, tym bardziej ustrój się psuje, a ponieważ nie ma tutaj woli innego ciała politycznego, które by, opierając się woli władzy rządowej (prince), równoważyło ją, musi prędzej czy później dojść do tego, że rząd zacznie uciskać suwerenny lud i złamie umowę społeczną. Jest to…

Read More

Wzorem duchowego patrona stał się dla Robespierre’a Jan Jakub Rousseau, apostoł demokracji. Przed śmiercią Jana Jakuba (w 1778 r.) udało się Maksymilianowi ujrzeć przelotnie swego wielkiego człowieka: sporządzona później nota poświadcza, że było to prawdziwe przeżycie. Fantazjowano czasem na temat rzekomej rozmowy między filozofem i jego młodym admiratorem: wszystko to jest bez pokrycia. Bezsporne jednak jest głębokie oddziaływanie pism Rousseau na egalitarny i demokratyczny temperament…

Read More

W 1767 roku Jan Jakub Rousseau, symbolu demokracji, podziału władz oraz idei suwerenności ludu, pisał, że trzeba znaleźć formę rządu, która by stawiała prawo ponad człowiekiem i jeśli taką formę da się znaleźć to należy jej szukać, natomiast jeżeli nie da się jej znaleźć, należy posunąć się do drugiej ostateczności i postawić zamachem człowieka ponad prawem.

Read More