22 prairiala (10 czerwca 1794 roku) Konwencja Narodowa, po wysłuchaniu Komitetu Ocalenia Publicznego, postanowiła, że w Trybunale Rewolucyjnym przyjęto zasadę sądów obywatelskich czyli przysięgłych (w liczbie pięćdziesięciu osób). Jury miało być obierane z łona sekcji (zgodnie z ustawą 22 prairiala, sekcje były złożone z 12 członków: trzech sędziów i dziewięciu przysięgłych, którzy nie mogli sądzić w składzie mniejszym niż siedmiu), na prowincji z departamentów. Przewodniczącym trybunału został Dumas, zaś wiceprzewodniczącymi: Coffinhal, Scellier i Naulin. Oskarżycielem publicznym został Fouquier, a jego zastępcami: Grebauval, Royer, Liendon i Givois.

13043378_1105522952818565_2826846012437633146_n

Fot. Charles Louis Müller (1815-1892), Apel ostatnich ofiar Terroru w więzieniu Saint Lazare, 1850.

Później trybunał ten paryski stał się ogólnym, dokąd przysyłano wszystkich przestępców politycznych z całego kraju. Zasada, że niema nad ten trybunał nic wyższego, a więc że sąd ten był bez apelacji i kasacji, utrzymała się. Materiału oskarżającego dostarczały komitety rewolucyjne. Był to trybunał ściśle polityczny dla ścigania spisków i kontrrewolucji. Zgodnie z art. 4 trybunał rewolucyjny został po prostu powołany do karania wrogów ludu, zaś wrogami tymi byli określani ci, którzy próbują unicestwić wolność publiczną, czy to siłą, czy podstępem. Zgodnie z art. 6, za wrogów ludu uznaje się również tych, którzy by dążyli do restauracji monarchii, próbowali rozwiązać lub oczernić Konwencję Narodową i rząd rewolucyjny, którego jest ona punktem centralnym; tych, którzy zdradziliby Republikę dowodząc wojskiem i przy wypełnianiu jakiejkolwiek funkcji wojskowej; ci, którzy utrzymywaliby kontakty z wrogami Republiki, uniemożliwiali dostawy dla wojska lub służbę wojskową; tych, którzy próbowaliby wstrzymywać dostawy żywności do Paryża lub spowodować głód w Republice; tych, którzy pomagaliby w planach wrogów Francji, czy to ukrywając konspiratorów i arystokratów i uniemożliwiając ich ukaranie, czy to prześladując i lżąc patriotyzm, czy to przekupując reprezentantów narodu, czy to nadużywając zasad rewolucyjnych, praw i środków rządowych, stosując je w sposób fałszywy i perfidny; tych, którzy oszukiwaliby lud lub jego przedstawicieli, by skłonić ich do postępowania sprzecznego z interesami wolności; tych, którzy rozpowszechnialiby fałszywe informacje, z korzyścią dla tyranów sprzymierzonych przeciw Republice; tych, którzy próbowaliby wprowadzić w błąd opinię publiczną i przeszkadzać edukacji ludu, deprawować obyczaje i niszczyć świadomość obywatelską, poskramiać energię i rujnować czystość zasad rewolucyjnych i republikańskich, lub powstrzymać ich postęp, czy to poprzez pisma kontrrewolucyjne i spiskowe, czy to przez jakiekolwiek machinacje; nieuczciwych dostawców, którzy narażają ratunek Republiki i tych, którzy trwonią majątek publiczny; tych, którzy będąc obarczeni funkcjami publicznymi, nadużywają ich, by służyć wrogom Rewolucji, by gnębić patriotów, by uciskać lud; wreszcie tych, którzy wymieniają wcześniejsze ustawy dotyczące karania spiskowców i kontrrewolucjonistów, oraz tych, którzy w jakikolwiek sposób i pod jakimkolwiek pretekstem szkodziliby wolności, jedności, bezpieczeństwu Republiki, lub starali się przeszkodzić jej umocnieniu. Jak widzimy, lista osób, które mogłyby być uznane za wrogów ludu, jest wyjątkowo długa i zawiera wielokrotnie zwroty niedookreślone, przez co interpretacja pojęcia wroga ludu, spoczywała w głównej mierze na oskarżycielu publicznym. Podsumowując ten wątek, należy stwierdzić, że ostatecznie formuła oskarżania była zawsze jedna i ta sama: że chce się obalić republikę i przywrócić królestwo. Zgodnie z art. 7 przedmiotowej ustawy, karą za wymienione wyżej przestępstwa, której stwierdzenie należało do trybunału rewolucyjnego, była kara śmierci. Dowodem koniecznym do skazania wrogów ludu jest każdy rodzaj dokumentu, czy to materialny, czy to moralny, czy to ustny, czy to pisany, który naturalnie uznany zostanie przez każdy sprawiedliwy i rozsądny umysł. Regułą sądzenia jest sumienie przysięgłych, oświeconych miłością ojczyzny; ich celem jest triumf Republiki i klęska jej wrogów; procedura polegać ma na prostych środkach, wskazanych przez zdrowy rozsądek, potrzebnych do poznania prawdy w formach ustalonych przez prawo (art. 8). Jeśli idzie o wymogi proceduralne, to były one następujące: zgodnie z art. 9 każdy obywatel miał prawo schwytać i przywieść przed trybunał spiskowców i kontrrewolucjonistów; miał obowiązek ich zadenuncjować, gdy tylko o nich się dowiedział. Nikt – poza Konwencją Narodową, Komitetem Ocalenia Publicznego i Komitetem Bezpieczeństwa Powszechnego – nie może przywieść przed trybunał rewolucyjny przedstawicieli narodu, komisarzy Konwencji i Oskarżyciela Publicznego trybunału rewolucyjnego (art. 10). Ustanowione władze nie mogły na ogół, zgodnie z art. 11 ustawy, korzystać z tego prawa, nie uprzedzając Komitetu Ocalenia Publicznego i Komitetu Bezpieczeństwa Powszechnego i bez otrzymania ich zgody. Oskarżony był przesłuchiwany publicznie, zaś formalność wstępnego tajnego przesłuchania została zniesiona jako niepotrzebna. Była ona dopuszczona jedynie w specjalnych okolicznościach tzn. wtedy, gdy uznano, że jest potrzebna do poznania prawdy (art. 12). W przypadku, gdy istniały dowody materialne lub moralne, niezależne od zeznań świadków, nie było możliwości powoływać świadków, chyba że formalność ta zostałaby uznana za konieczną, bądź po to, by poznać wspólników, bądź z innych ważnych powodów związanych z interesem publicznym (art. 13). W razie, gdy dowód nie istniał, oskarżyciel publiczny wzywał świadków, którzy mogliby rzucić światło na sprawę, przy czym nie odróżniano świadków oskarżenia i obrony (art. 14). Wszystkie przesłuchania świadków odbywały się publicznie, przy czym nie dopuszczano – zgodnie z art. 15 – przyjmowania zeznań pisemnych, chyba że świadkowie nie byli w stanie stawić się przed trybunałem. W takim przypadku była potrzebna zgoda Komitetów. Ważnym postanowieniem ustawy z 22 prairiala była możliwość przyznania oczernionym patriotom patriotycznych przysięgłych na obrońców i jednocześnie odmowa przyznania spiskowcom obrońców (art. 16). Po zakończeniu narady przysięgli formułowali deklarację, a sędziowie ogłaszali wyrok z sposób przewidziany prawem. Osoby pozwane przed trybunał rewolucyjny były wpisywane do dwóch rejestrów: jednego, sporządzonego przez Oskarżyciela Publicznego i drugiego, sporządzonego w trybunale.