12814570_1075177729186421_1669008601520412152_n

Jest obowiązkiem wszystkich Francuzów pomścić tych, co padli przed nami w walce przeciwko tyranii. Jeżeli ta zasada wejdzie w krew i w ducha publicznego, Republika będzie rycerska i niepokonana.

Garnizony francuskie nie mogą przyjmować żadnych warunków kapitulacji, które by im zaprzeczały prawa powrotu do ojczyzny, i winny raczej polec, niż oddać się w niewolę.

Żaden żołnierz nie będzie mógł wrócić do miejsca swego urodzenia, jeżeli w bitwie opuścił szeregi, zagubił broń, dezerterował, naruszył dyscyplinę lub skarżył się na trudy wojenne. Ojciec, którzy by uciskał syna pomimo jego hańby, nie miałby prawa nosić szarfy starości.

Żołnierz, którego najbliższy towarzysz poległ od białej broni, będzie pozbawiony czci, jeżeli powróci z pola bitwy nie niosąc ze sobą broni, która zabiła jego brata.

Generał dowodzący armią, raniony w bitwie białą bronią, będzie pozbawiony stanowiska, o ile rany tej nie otrzymał zbierając do ponownego natarcia rozproszone szeregi.

Żołnierz, który obraża swego dowódcę albo odmawia mu posłuszeństwa, dowódca, który lży lub bije swego podwładnego, będą karani śmiercią.

Żołnierz, który popełni kradzież albo gwałt na terytorium Francji, zostaje wypędzony z armii. Te same czyny popełnione w kraju nieprzyjacielskim, karane są śmiercią.

Nikomu nie wolno opuścić szeregów armii przed końcem wojny.

Wstęp do obozu zakazany jest kobietom pod karą śmierci.

Żołnierz ma prawo nosić złotą gwiazdę na mundurze, w miejscu gdzie był ranny. Gwiazdę ofiaruje mu ojczyzna. Jeżeli stracił rękę lub nogę albo otrzymał ranę w głowę, będzie nosił gwiazdę na sercu.

Nazwy zwycięstw wypisane zostaną na ścianach Panteonu wraz z opisem dokazanych czynów odwagi.

Założone zostaną w Panteonie księgi, gdzie również wpisywane będą nazwiska wszystkich ludzi obecnego pokolenia, którzy współdziałali z rewolucją i którzy poniosą dla niej cierpienie lub śmierć.

Czyny sławiące generałów będą uznane po skończeniu wojny.

Należy utrzymywać w czasie pokoju osiemset tysięcy ludzi rozmieszczonych na całym obszarze kraju i wprowadzić system przeniesień służbowych oraz kolejnych zmian garnizonów, aby nie dopuścić do rozszerzenia się w armii nastroju lenistwa i by wszystkie rządy odczuwały obawę przed Republikę Francuską.

 

Louis Saint-Just, Pisma pośmiertne: O obyczajach w armii, [w:] Saint-Just, Wybór pism, wyb. I. Bibrowska, tłum. J. Ziemilski, B. Kulikowski, Książka i Wiedza, Warszawa 1954.